Chỉnh Huấn, Phong Trào Tam Phản (1)

Chỉnh Huấn
(Phong trào Tam Phản)

Giới thiệu:

Phong trào Chỉnh Huấn thỉnh thoảng được một số người nhắc đến, có lúc với ý như chê bai nhưng không hề thấy sách báo của chế độ cộng sản Việt Nam hay Trung

Quốc mô tả cặn kẽ. Ông Nguyễn Văn Trấn nhắc đến Chỉnh Huấn trong cuốn Viết Cho Mẹ và Quốc Hội rằng “thật ra chỉnh huấn làm cho người cộng sản ngây thơ ngày xưa học rồi thấy mình "chẳng ra con người" nữa” và “Họ nói khổ sở không phải là nói ra lỗi lầm, mà khổ sở là phải bịa ra lỗi lầm để bản kiểm thảo được coi là thành khẩn." Hay trong cuốn sách Những Điều Chưa Biết về Mao của Jung Chang (Trương Nhung) và Jon Halliday kể rằng Mao đề ra chính dịch Chỉnh Huấn khi ở Diên An.

Sau Chỉnh Huấn thì mọi người tại Diên An đều ăn nói giống hệt nhau. Đoạn văn sau đây trích trong cuốn truyện Ba Sinh Hương Lửa của Doãn Quốc Sĩ, xuất bản tại Sài

Gòn năm 1962, mô tả chi tiết về các quá trình của Chỉnh Huấn. Xin ghi lại để bạn đọc hiểu rõ hơn nội dung của Chỉnh Huấn có những gì.

Trích truyện Ba Sinh Hương Lửa trong bộ trường thiên tiểu thuyết Khu Rừng Lau của Doãn Quốc Sĩ

Chương Ba
Phong trào Tam Phản khóa Bảy

I

Hiển trở về Phụng Minh Thôn đúng hôm nơi này tràn ngập trong là gió nhẹ từ Đông Nam thổI tớI, làn gió như có mang lạI những hương thơm của đất nước . Trong khi chờ đợI quyết định của thiếu tướng chính ủy chỉ huy trường lục quân Hiển được mấy ngày rảnh để quan sát Phụng Minh Thôn . Chàng đã băng qua khu rừng thông phía

Tây, có những con sóc đuôi xòe như bông lau từ trên cao nhìn xuống vớI đôi mắt đen tò mò một cách ngộ nghĩnh . Hiển theo đường mòn dướI rặng thông đưa xuống một dòng suốI rộng, nước trong như pha lê và lạnh buốt . Hai bên bờ suốI là những bụI cây nhỏ hoa tím và những cây leo hoa vàng . Con suốI rộng này chảy theo hướng Đông Bắc tìm đường đổ ra Dương Tử Giang . Khu rừng núi phía Đông và phía Nam âm u hơn vớI những cây cổ thụ mọc san sát và cao ngất, vớI các giống khỉ, hươu nai, sài cứu (một giống chó rừng) … Phía Bắc là một cánh đồng lúa khá rộng trên đó tầm mắt được dịp phóng đi thoảI mái . Ven cánh đồng cỏ có con đường đất đỏ rộng, hai bên là cỏ xanh . Dọc theo con đường là nhà dân chúng; nơi đây dân chúng tuy đã chịu vài sự đổI mớI nhưng vẫn giữ được nếp sống thuần phác đặc biệt đáng mến .

Hiển trở về Phụng Minh Thôn được ba ngày thì tới ngày giỗ cha mẹ . Tại phòng Hiển, trên đầu giường nằm của mỗi người có một chiến kệ nhỏ bằng gỗ tạp làm nơi để các đồ dùng lặt vặt . Các đồ lặt vặt được bỏ xuống, đĩa hoa quả được đặt lên, Hiển thắp hương tưởng niệm . (Các thứ đó Hiển mua ở nhà dân chúng .) Lúc đó và giờ ăn chiều, trong phòng chỉ có mình Hiển . Chợt một số cán bộ trong ban Giám Đốc trường sịch vào, không hiểu do vô tình hay có người mật báo trước . Một cán bộ, thoáng trông cũng biết là thuộc thành phần tam đại bần cố nông, tiến đến nói bằng một giọng khá hách dịch:

- Đồng chí còn nặng tư tưởng phong kiến lạc hậu thế đấy!

Đôi mắt Hiển chợt ngầu đỏ . Tuy nhiên Hiển cũng sẵn sàng không chấp anh cán bộ bần cố nông đã bị Đảng mê muội hóa và cuồng tín hóa nếu anh ta không quá trớn hơn nữa . Số là thấy mắt Hiển đỏ ngầu, anh cán bộ cho ngay đó là triệu chứng của căn bệnh tự ái tiểu tư sản, anh bèn chỉ trích thêm giọng riễu cợt:

- Chúng tôi chẳng biết đồng chí cúng ai và tưởng niệm cái gì ở khoảng trống này.

Hiển nghiến răng trừng mắt:

- Anh câm mồm, bàn thờ cha mẹ, bàn thờ các liệt sĩ anh hùng chính là bàn thờ giá trị dân tộc, giá trị chính mình; chỉ có những kẻ vô giá trị mới nhìn lên bàn thờ mà thấy đó là khoảng không .

Sự thực Hiển cũng không có ý đặt vấn đề đến mức siêu hình như vậy, Hiển chỉ muốn gián tiếp trình bày với mấy cán bộ cao cấp đứng quanh đấy rằng chàng làm giỗ cha mẹ với một quan niệm vững chãi, không hề đi xa đường lối của Đảng . Nhưng sau khi sừng sộ nói một hồi như vậy Hiển thấy trừ một khuôn mặt nhìn chàng với cảm tình đặc biệt còn tất cả giữ vẻ lạnh lùng .

Anh cán bộ bần cố nông chỉ vào mặt Hiển nói giọng lên án cảnh cáo:

- Đồng chí còn nặng đầu óc cá nhân, tiểu tư sản thoái hóa, tối nay giờ sinh hoạt, đồng chí sẽ tự kiểm thảo trước toàn thể anh em .

Quả nhiên tối hôm đó thái độ cùng lời nói của Hiển được đem ra mổ sẻ vào giờ sinh hoạt . Hiển ngồi giữa, các lời phát biểu, phê bình, chất vấn, từ bốn phía thay phiên nhau đổ lại . Buổi họp kéo dài đến mười hai giờ khuya, Hiển mệt nhừ . Sau cùng Hiển đành thú nhận là còn nặng bệnh anh hùng cá nhân, còn quá nô lệ cho lòng tự ái, tự túc tự mãn .

Khi mọi người đã về giường ngủ, Hiển còn ra trước hiên làm mấy động tác hô hấp thật mạnh như muốn dùng hơi lạnh ban đêm thoa dịu những bực rọc trong lòng . Cảnh nghèo đói, cảnh cha mẹ chết trong cực nhọc, làm sao mà một tâm hồn cương trực và dễ xúc động như Hiển quên nổi? Hiển luôn luôn thương quí những người dân quê nghèo, đó là lẽ dĩ nhiên . Hiển vẫn thành kính nghĩ qua nỗi niềm chủ quan của chàng: Họ chính là viện bảo tàng sống vừa gìn giữ vừa thể hiện những năng lực bền bỉ cùng những đức tính tinh khiết nhất của dân tộc . Cách mạng là bồi bổ những năng lực đó, những đức tính đó . Người cán bộ nông dân kia đã để mất những thiên tính cao quí của người nông dân thuần hậu chất phác, hắn rơi vào cử chỉ kiêu hãnh tầm thường nhất, lầm lỗi nhất là lên mặt với một dúm trí thức hời hợt, hắn mới học mót được của người (ý nghĩ này của Hiển cũng gần giống như ý nghĩ của Tân về Mạnh, chủ tịch huyện Thanh Ba). Cách mạng hầu như khuyến khích sự kiện đó . Không được! Hiển nghĩ nếu cán bộ thuần một giống bò sát như thế thì muôn kiếp dân tộc nhà ở vị trí chầu rìa để làm cái công việc tung hô và ngưỡng mộ vô cùng đơn bạc hèn kém . (Như mấy anh hùng quân đội trong chuyến thăm Liên Sô với chàng). Hờn giận làm Hiển thấy nghẹn ngào nơi cổ .

Có bóng người tiến lại . Hiển nhận ra anh cán bộ ban chiều đã nhìn mình với cảm tình đặc biệt . Anh ta hỏi trước:

- Quê anh ở đâu ?

- Ở Vĩnh Yên – Hiển đáp .

- Anh có học ở Hà Nội ?

- Có .

- Hình như anh đỗ tú tài toán học ?

- Đỗ năm 1944.

- Tôi đỗ sau anh một năm, ban Triết Học Văn Chương .

Chợt anh ta hỏi thêm:

- Bực lắm hả ?

Biết thổ lộ với người này cũng không sao, HIển chặc lưỡi đáp:

- Kể cũng hơi bực . Ba bốn năm giời, đi dự các chiến dịch, không năm nào tôi quên ngày giỗ cha mẹ và không ở đâu anh em lại phản đối điều đó .

- Anh lầm, tình anh em đồng chí ngoài tiền tuyến lúc công đồn khác, ở đây khác . (Ngừng mấy giây) Thằng đó cùng học với tôi khóa bảy .

Hiển biết hai chữ “thằng đó” dùng để chỉ ai, bèn hỏi lại:

- Anh cùng làm việc ở hiệu bộ với hắn ?

- Không, tôi chỉ phụ trách tờ nội san ở hiệu bộ và tôi sẽ học lại cùng các anh ở khóa tám .

Hiển lặng lẽ quan sát kín đáo anh cán bộ môt lần nữa . Anh ta có khuôn mặt thật dễ thương, dáng người anh cao thẳng, đôi mắt nhìn thẳng, đôi môi mím nhưng hơi rung động . Ngừng một phút anh ta tiếp:

- Đã trải qua một bi hài kịch như vậy mà chúng vẫ không biết ngượng .

- Bi hài kịch nào ? – Hiển hỏi .

- Chuyện còn dài! – Anh cán bộ này đáp gọn, lời đáp như có ý nói: “Rồi tôi sẽ kể cho anh nghe!”

- Anh không buồn ngủ ? – Hiển hỏi .

- Giờ này là phiên tôi đi tuần – Anh cán bộ đáp .

Lại ngừng một phút . Anh cán bộ ngửng nhìn trời, mấy vì sao khuya lấp lánh hiu quạnh . Khoảng rừng núi phía Đông và phía Nam hiện thành một khối đen đặc nửa như bí hiểm nửa như ngu đần . Tiếng lá rung khe khẽ theo từng đợt gió đêm của những rặng cây gần đấy nghe buồn thật buồn, một nỗi buồn dằng dặc mà vô tư, tựa như một nỗi buồn đã dì nhiên có tự thời nào và sẽ còn có mãi như bóng theo hình người . Một nỗi buồn vô tư! – Hiển tự nhủ - có thể như thế được lắm!

Tiếng anh cán bộ hỏi:

- Anh có biết trung đoàn pháo binh Lê K.?

- Trung đoàn của con bà Cát Hanh Long chứ gì ?

- Chính hắn ở trung đoàn đó, trung đoàn có nhiều người tự tử nhất trong khóa bảy .

- Sao lại tự tử ?

- Chuyện còn dài; thôi anh đi ngủ đi .

Hôm sau Hiển được biết tên anh đã học khóa bảy đó là Kha .

Buổi chiều Hiển thấy Kha chợt reo mừng chạy ra cổng trại đón một tốp mới chín người . Đôi bên nói nói cười cười ra vẻ quen thuộc nhau lắm .

Sau buổi sinh hoạt tối, Hiển lại gặp Kha ngoài hiên .

Kha nói:

- Có thêm chín anh học khóa bảy đã về tới biên giới, phải quay lại đây để theo lớp chỉnh huấn mới .

- Sao vậy ? – Hiển hỏi .

Kha hỏi lại Hiển:

- Khi anh đến đây có qua cầu Thanh Thủy không ?

- Có cầu Thanh Thủy cách chừng mười lăm cây số về phía Bắc Hà Giang .

Kha gật đầu:

Vì các “tướng” này về đến cầu biên giới đó, ném cả tài liệu hồ sơ sổ sách xuống cầu nên phải quay lại đây học thêm ba tháng để đả thông tư tưởng .

- Sao vậy ?

- Câu chuyện còn dài, thôi đi ngủ đi!


(còn tiếp)